00:00:05:19 - 00:00:17:20

Helo a chroeso i Sgwrsio gyda CGA, y podlediad gan Gyngor y Gweithlu Addysg (yn Gymraeg yna yn Saesneg).

00:00:18:06 - 00:00:22:24

Hello and welcome to a new episode of our podcast 'Sgwrsio with the EWC'.

00:00:23:15 - 00:00:28:24

Helo a chroeso i bennod newydd ein podlediad 'Sgwrsio gyda CGA'.

00:00:29:20 - 00:00:33:19

Bethan Stacey ydw i, Cyfarwyddwr

Datblygu Proffesiynol, Achredu

00:00:33:19 - 00:00:37:16

a Pholisi CGA,

a fi fydd eich llywydd ar gyfer y bennod hon,

00:00:37:16 - 00:00:41:19

lle byddwn ni’n trafod

addysg amgylcheddol yng Nghymru.

00:00:42:03 - 00:00:45:23

Pan rwy’n dweud ni,

yr hyn dwi’n ei olygu mewn gwirionedd yw ein gwesteion,

00:00:46:09 - 00:00:50:05

a fydd, fel yr arbenigwyr ar y pwnc hwn,

yn gwneud y rhan fwyaf o’r siarad.

00:00:50:23 - 00:00:53:13

A heddiw,

dwi’n falch iawn o fod yng nghwmni Doctor

00:00:53:13 - 00:00:56:13

Verity Jones a Sharon Davies.

00:00:56:17 - 00:00:59:22

Mae Verity yn Athro Cyswllt

mewn Addysg

00:00:59:22 - 00:01:02:22

ym Mhrifysgol

Gorllewin Lloegr, Bryste.

00:01:02:22 - 00:01:06:06

Mae ei hymchwil hirsefydlog wedi

canolbwyntio ar wreiddiau i

00:01:06:09 - 00:01:09:12

ddyfodol cynaliadwy

cymdeithasol ac amgylcheddol.

00:01:10:08 - 00:01:14:06

Yn ei phapur, Environmental Education

and the New Curriculum for Wales,

00:01:14:07 - 00:01:18:03

mae Verity yn gwerthuso

rhaglen addysg amgylcheddol

00:01:18:10 - 00:01:21:14

lle mae’r rhwystrau a’r cyfleoedd

ar gyfer datblygiad proffesiynol,

00:01:22:02 - 00:01:24:03

y gallu i fanteisio ar ddarpariaeth adnoddau arbenigol,

00:01:24:03 - 00:01:27:16

trwy dechnoleg

a phartneriaeth yn cael eu hystyried

00:01:27:22 - 00:01:31:13

yng nghyd-destun Cymru

a gorchmynion cwricwlwm newydd.

00:01:32:07 - 00:01:36:23

Mae hi hefyd wedi datblygu deunyddiau

addysg ar gyfer, ymhlith eraill, y BBC,

00:01:37:06 - 00:01:40:03

Nature England, CBAC, Canolfan

00:01:40:03 - 00:01:43:08

y Dechnoleg Amgen

a Fashion Revolution.

00:01:45:00 - 00:01:46:01

Sharon yw

00:01:46:01 - 00:01:50:10

pennaeth Ysgol Maenorbŷr,

a oedd yn bartner arweiniol ym

00:01:50:10 - 00:01:54:01

mhapur ymchwil Doctor Jones,

ac a oedd y gyntaf yng Nghymru

00:01:54:01 - 00:01:58:00

i ennill gwobr efydd EduCCate

Global ar gyfer Llythrennedd Hinsawdd.

00:01:58:17 - 00:02:03:12

Nododd arolygiad diweddar gan Estyn

yn 2023 fod yr ysgol yn gwneud defnydd

00:02:03:12 - 00:02:07:20

da o’r ardal leol i ddarparu

cyd-destun dilys ar gyfer dysgu.

00:02:08:18 - 00:02:12:14

Croeso mawr i’r ddwy ohonoch chi a

diolch yn fawr iawn am ymuno â ni.

00:02:13:17 - 00:02:17:07

Os ydym yn meddwl am ddibenion craidd

Cwricwlwm i Gymru

00:02:17:07 - 00:02:19:05

a’u sgiliau cysylltiedig,

00:02:19:05 - 00:02:22:05

yn ogystal â’r fframwaith

sy’n sail i’r cwricwlwm,

00:02:22:11 - 00:02:27:01

byddai’n ymddangos i mi fod addysg

amgylcheddol yn sylfaenol,

00:02:27:08 - 00:02:30:07

ac felly’n bwnc perthnasol

a phwysig iawn

00:02:30:07 - 00:02:33:07

i lawer o’n cofrestreion.

00:02:33:07 - 00:02:37:00

Gyda hynny mewn golwg,

hoffwn i ddechrau trwy ofyn

00:02:37:00 - 00:02:40:17

i’r ddwy ohonoch ddweud ychydig bach

wrthym am eich gwaith yn y maes hwn

00:02:41:03 - 00:02:44:15

a pham mae’n bwysig i chi’n bersonol

ac yn broffesiynol.

00:02:45:05 - 00:02:47:19

Verity, a allwn i ddod

atoch chi’n gyntaf, os gwelwch yn dda?

00:02:47:19 - 00:02:49:18

Iawn. Wrth gwrs. Diolch, Bethan.

00:02:49:18 - 00:02:51:20

Mam fach! Pam mae’n bwysig i mi.

00:02:51:20 - 00:02:56:18

Wel, mae fy ngyrfa gyfan

wedi bod yn ymwneud â chynaliadwyedd.

00:02:57:02 - 00:03:00:24

Roeddwn i’n fyfyrwraig yn Aberystwyth

a Llanbedr Pont Steffan cyn hynny,

00:03:01:08 - 00:03:06:07

ac mae’r cysylltiad hwnnw â’r amgylchedd

yng Nghymru wedi bod yn hollbwysig

00:03:06:09 - 00:03:09:18

i’m gwaith a lle ydw i erioed.

00:03:10:06 - 00:03:14:01

Ac mae fy ymchwil yn canolbwyntio,

fel y dywedoch chi, ar gyfiawnder

00:03:14:01 - 00:03:15:05

cymdeithasol amgylcheddol mewn ffordd,

00:03:15:05 - 00:03:19:08

a dwi wedi gweithio ar brosiectau

sy’n archwilio pob math o bethau gwahanol,

00:03:19:08 - 00:03:21:08

dwi wedi bod yn lwcus iawn

i fod yn rhan ohonyn nhw.

00:03:21:08 - 00:03:25:14

Felly dwi wedi gwneud gwaith ar gyfraddau

uwch o sychder yn y DU.

00:03:25:14 - 00:03:29:09

Dwi’n gwybod ein bod ni’n meddwl am Gymru

fel gwlad wlyb iawn ond, wyddoch chi,

00:03:29:13 - 00:03:34:08

rydyn ni’n gweld mwy o sychder,

sut i gyfathrebu am y

00:03:34:08 - 00:03:35:08

mathau hynny o faterion.

00:03:35:08 - 00:03:37:10

Dwi wedi gwneud prosiect gyda

Cyfeillion y Ddaear, lle edrychon ni

00:03:37:10 - 00:03:41:06

ar sut gallai rhieni gefnogi iechyd meddwl

a lles ar gyfer eu plant

00:03:41:06 - 00:03:44:06

yn gysylltiedig â

thrallod yr hinsawdd.

00:03:44:07 - 00:03:47:02

Dwi wedi gweithio â thimau

ar brosiectau

00:03:47:02 - 00:03:50:02

gwyddoniaeth dinasyddion,

ac rydym yn casglu data ar hyn o bryd

00:03:50:09 - 00:03:53:20

ar ficroffibrau yn yr aer

mewn cartrefi ac ysgolion.

00:03:54:03 - 00:03:57:09

A dwi’n gwneud cryn dipyn o waith â

phartneriaid, yn enwedig yn Sir Benfro.

00:03:57:15 - 00:04:02:07

Felly, dwi’n cydweithio â Cymbrogi Futures,

sy’n datblygu rhaglen wych,

00:04:02:07 - 00:04:05:18

rhaglen dysgu awyr agored,

i gefnogi pobl ifanc sy’n ysgogi newid.

00:04:06:02 - 00:04:08:05

Cyngor Sir Penfro,

dwi’n cydweithio â nhw

00:04:08:05 - 00:04:11:13

ar hyn o bryd ar ei brosiect SPARK,

sy’n gyffrous iawn.

00:04:11:19 - 00:04:15:12

Dwi’n hybu ynni

adnewyddadwy a diwydiannau adeiladu,

00:04:15:20 - 00:04:20:04

i ferched ifanc fod yn rhan ohonynt,

yn ogystal â Bug Farm Foods

00:04:20:04 - 00:04:24:06

yn Nhyddewi a sut maen nhw’n datblygu

systemau bwyd cynaliadwy.

00:04:24:15 - 00:04:27:16

Ac i mi, mae’n ymwneud ag edrych

00:04:27:16 - 00:04:30:16

tua’r dyfodol, bod yn gadarnhaol

am y dyfodol a meddwl am

00:04:30:20 - 00:04:34:22

sut gallwn ni gael y dyfodol y mae pawb

a phopeth yn ei haeddu.

00:04:35:01 - 00:04:36:17

Mae hynny’n wych. Diolch, Verity.

00:04:36:17 - 00:04:40:01

Sharon, a allwn i ddod atoch chi â’r un

cwestiwn, os gwelwch yn dda?

00:04:40:12 - 00:04:45:12

Fe wnes i ddechrau

â’m plant fy hun, fel rhiant.

00:04:45:20 - 00:04:49:23

Yn gweld sut daeth yr amgylchedd

00:04:49:23 - 00:04:53:16

yn offeryn dysgu rhyfeddol iddyn nhw

wrth iddyn nhw dyfu’n hŷn.

00:04:54:15 - 00:04:59:03

Roeddwn i'n gweithio i Barnardos yn wreiddiol,

gyda phlant a oedd,

00:04:59:03 - 00:05:04:08

efallai, ag anghenion amrywiol iawn.

00:05:04:08 - 00:05:07:08

Ac felly roedden ni’n treulio’r

00:05:07:16 - 00:05:12:18

haf y tu allan

yn archwilio cefn gwlad ac roedd buddion

00:05:12:18 - 00:05:17:17

hynny iddyn nhw, a’u lles,

yn syfrdanol.

00:05:18:03 - 00:05:21:15

A dyna oedd dechrau fy

nghariad at addysgu.

00:05:21:15 - 00:05:27:01

Roeddwn i’n gynorthwyydd cymorth dysgu,

ac fe wnes i weithio i fyny, gweithio fy ffordd i fyny

00:05:27:01 - 00:05:29:15

o’r fan honno, roeddwn i eisiau addysgu.

00:05:29:15 - 00:05:32:15

A dwi wedi cyfarfod â llawer o bobl ar hyd y ffordd

00:05:32:18 - 00:05:35:24

sydd wedi fy ysbrydoli,

00:05:36:06 - 00:05:39:12

fel Heather Sutton, llawer o wahanol

00:05:39:12 - 00:05:43:10

bobl sydd wedi fy ysbrydoli ar hyd y ffordd,

ar hyd y daith

00:05:43:18 - 00:05:46:14

i gynnwys

00:05:46:14 - 00:05:50:07

yr amgylchedd yn y cynllunio.

00:05:51:10 - 00:05:52:05

Yna, roeddwn i

00:05:52:05 - 00:05:55:05

mewn sefyllfa lle des i’n bennaeth

00:05:55:07 - 00:05:59:01

ac, yn sydyn, roedd gen i gyfle

00:05:59:10 - 00:06:03:03

i edrych ar y cwricwlwm

mewn ffordd hollol wahanol.

00:06:03:16 - 00:06:07:02

Felly, mae creadigrwydd wrth wraidd

00:06:07:02 - 00:06:10:08

popeth rydyn ni’n ei wneud yma a,

00:06:11:08 - 00:06:13:17

phan ddaethom yn ysgol

00:06:13:17 - 00:06:16:17

greadigol arweiniol,

fe aeth gam ymhellach.

00:06:17:00 - 00:06:22:05

Felly, aeth pob un ohonom ar gyrsiau gwahanol

gan ddefnyddio’r amgylchedd i gefnogi hynny.

00:06:22:05 - 00:06:25:16

Ac roeddech chi’n gallu gweld yn syth yr effaith

yr oedd yn ei chael,

00:06:26:00 - 00:06:30:00

yn enwedig ar blant ag anghenion

amrywiol o fewn eu dysgu.

00:06:30:13 - 00:06:34:11

Roedd yn trosglwyddo

00:06:34:11 - 00:06:39:01

i feysydd eraill,

yn enwedig llythrennedd, mathemateg, gwyddoniaeth.

00:06:39:06 - 00:06:41:07

Pob pwnc.

00:06:41:07 - 00:06:44:00

Felly sôn am wireddu breuddwyd

00:06:44:00 - 00:06:48:01

pan gawson ni’r Cwricwlwm newydd i Gymru. Felly, yn llythrennol,

00:06:48:02 - 00:06:52:19

fe ddechreuon ni fel ysgol.

Dwi’n lwcus iawn i fod â’r staff gorau o’m cwmpas,

00:06:53:03 - 00:06:57:12

mae gen i staff cefnogol iawn, chwilfrydig iawn,

ymchwilgar iawn.

00:06:57:24 - 00:07:00:13

Ac rydyn ni bob amser yn chwilio

00:07:00:13 - 00:07:03:13

am y darnau coll o’r jig-so

00:07:03:15 - 00:07:08:03

i wella ein cwricwlwm,

i wella’r dysgu i’r plant.

00:07:09:19 - 00:07:14:18

Felly, fe wnaethon ni lunio cwricwlwm, ei rannu’n ddarnau.

00:07:14:18 - 00:07:18:02

Tra’r oedd ysgolion,

dan yr hen gwricwlwm

00:07:18:02 - 00:07:21:22

cenedlaethol rhagnodol

yn arfer gweithio ar bynciau neu themâu,

00:07:22:11 - 00:07:27:04

roedden ni’n teimlo, mewn gwirionedd, bod hwn

yn gyfle delfrydol i ymgorffori,

00:07:27:04 - 00:07:30:04

i’w rannu dros gyfnod o ddwy flynedd

00:07:30:06 - 00:07:33:08

yn feysydd y gallan ni eu cynllunio.

00:07:33:14 - 00:07:36:24

Felly mae gennym ni ddysgu byd-eang, yr amgylchedd,

00:07:37:08 - 00:07:40:21

cymuned, cynaliadwyedd, amrywiaeth,

00:07:40:21 - 00:07:42:15

a chynefin.

00:07:42:15 - 00:07:46:08

Felly mae’n dri bob blwyddyn, un bob tymor,

00:07:46:18 - 00:07:49:11

a gall unrhyw bwnc,

00:07:49:11 - 00:07:52:17

unrhyw beth

yr hoffai’r plant ddysgu amdano,

00:07:52:23 - 00:07:55:23

gael ei gynnwys

dan bob un o’r penawdau hynny.

00:07:56:14 - 00:07:58:20

Felly mae’n enfawr.

00:07:58:20 - 00:08:01:22

Mae’r amgylchedd, mewn gwirionedd

addysgu a dysgu

00:08:01:22 - 00:08:05:10

am yr amgylchedd yn sail i

bopeth rydyn ni’n ei wneud yn y gymdeithas.

00:08:05:23 - 00:08:10:10

Wyddoch chi,

gall pob dim gael ei addysgu o hynny,

00:08:10:23 - 00:08:12:11

o’r meysydd hynny.

00:08:12:11 - 00:08:13:15

Felly, ie.

00:08:13:15 - 00:08:16:14

Dyna ychydig bach am ein taith ni.

00:08:16:14 - 00:08:18:15

Mae hynny’n ddechrau gwych.

00:08:18:15 - 00:08:22:15

Dwi’n credu bod yna ddau fath o

safbwynt gwahanol iawn ar bethau.

00:08:22:15 - 00:08:26:23

Ond mae’r angerdd gan y ddwy ohonoch yn

amlwg yn syth, sy’n wych.

00:08:27:06 - 00:08:30:22

Rydych chi wedi sôn, Sharon,

am Gwricwlwm i Gymru

00:08:30:22 - 00:08:37:07

a’r cyfleoedd y mae hynny’n eu creu

ar gyfer addysg amgylcheddol.

00:08:37:07 - 00:08:40:07

Beth ydych chi’n gweld

yn benodol yw manteision

00:08:40:16 - 00:08:43:23

hyn i’ch staff,

i’ch dysgwyr,

00:08:44:02 - 00:08:47:15

ac, o bosibl, i’r

gymuned yn ehangach?

00:08:48:01 - 00:08:53:07

Rydyn ni’n gweld pob disgybl sy’n dod i mewn

yn unigryw, gan eu bod nhw’n unigryw.

00:08:53:22 - 00:08:59:09

Felly, os ydych chi’n rhoi’r plant mewn dosbarthiadau

lle’r ydych chi’n gwahaniaethu

00:08:59:09 - 00:09:03:11

mewn tair ffordd, ond mae gennych chi tuag 20 o blant,

00:09:03:15 - 00:09:06:14

a phob un ohonyn nhw’n wahanol,

00:09:06:14 - 00:09:10:20

beth mae hyn yn ein galluogi i’w wneud

yw edrych o ddifrif ar addysgeg,

00:09:11:04 - 00:09:16:01

yn yr ystyr eich bod yn gwneud y dysgu’n

bwrpasol i’r dysgwr hwnnw.

00:09:16:01 - 00:09:18:16

Mae’n helpu athrawon

00:09:18:16 - 00:09:21:16

i fod yn fwy rhydd yn eu haddysgu.

00:09:22:02 - 00:09:26:21

Mae’n helpu disgyblion i gyfrannu mwy

at gynllunio eu dysgu.

00:09:28:02 - 00:09:32:02

Mae’n eu helpu i ddatblygu’r,

00:09:32:02 - 00:09:36:00

mewn gwirionedd, y cwricwlwm,

00:09:36:17 - 00:09:41:16

er enghraifft,

dod yn ddinasyddion moesegol ein dyfodol.

00:09:41:16 - 00:09:45:07

Rydyn ni’n ysgol athronyddol, hefyd.

00:09:45:07 - 00:09:48:07

Felly rydyn ni wedi gwneud athroniaeth i blant

am flynyddoedd lawer.

00:09:48:10 - 00:09:51:04

Felly mae popeth yn agored iawn.

00:09:51:04 - 00:09:55:04

Felly rydyn ni’n cynnwys, pan rydyn ni’n cynllunio pwnc,

mae’r plant yn cael eu cynnwys

00:09:55:04 - 00:09:56:18

o’r cychwyn cyntaf.

00:09:56:18 - 00:09:58:21

Rydyn ni’n edrych ar amrywiaeth.

00:09:58:21 - 00:10:00:11

Beth maen nhw’n meddwl yw hynny.

00:10:00:11 - 00:10:01:24

Rydyn ni’n ei ddadelfennu.

00:10:01:24 - 00:10:04:18

Yna rydyn ni’n ei ddatblygu o’r fan honno.

00:10:04:18 - 00:10:08:23

Mae ein sesiynau gyda Doctor

00:10:08:23 - 00:10:14:16

Verity wedi bod yn ysbrydoledig iawn

oherwydd roedden ni’n ofnus ar y dechrau.

00:10:14:21 - 00:10:18:09

Fel y rhan fwyaf o bobl,

mae’r cwricwlwm newydd yn gyffrous,

00:10:18:22 - 00:10:21:08

ond mae hefyd wedi dod â heriau.

00:10:22:15 - 00:10:23:17

Felly,

00:10:23:17 - 00:10:26:08

fe wnaeth Verity ein helpu ni’n fawr gyda’i phrosiect,

00:10:26:08 - 00:10:29:08

gyda’r prosiect ymchwil, ond hefyd

00:10:29:17 - 00:10:34:22

yn y rhwydwaith cynaliadwy

y mae hi’n ei gynnal, lle gallwn ni gael

00:10:34:22 - 00:10:39:03

llawer o fewnwelediadau gwerthfawr

a gofyn llawer o gwestiynau gwerthfawr.

00:10:39:23 - 00:10:42:15

Roedden ni’n teimlo bod gennym ni’r gefnogaeth

00:10:42:15 - 00:10:48:15

roedd ei hangen arnom i allu cymryd cam ymlaen,

i gamu ymlaen mewn ffydd,

00:10:48:15 - 00:10:49:19

os hoffech chi.

00:10:49:19 - 00:10:52:24

Ond mae gen i athrawon hefyd

sydd â’r angerdd hwnnw

00:10:53:10 - 00:10:56:02

i ddysgu.

00:10:56:02 - 00:11:00:23

Felly, dwi’n credu bod hynny’n bwysig iawn,

rhannu’r hyn rydych chi newydd ei ddweud,

00:11:01:08 - 00:11:06:07

oherwydd rydyn ni’n gwybod o ymchwil,

ac mae’n hyfryd iawn clywed

00:11:06:10 - 00:11:11:17

yr hyn rydych chi’n ei ddweud, yn ymateb

i’r hyn rydyn ni’n ei ddarganfod.

00:11:11:17 - 00:11:17:05

Felly mae’r ymchwil yn dweud wrthym

ein bod wedi cyrraedd adeg

00:11:17:05 - 00:11:22:08

mewn addysg lle’r rydym yn gwybod

bod gennym ni argyfwng hinsawdd.

00:11:23:08 - 00:11:26:08

Ac rydyn ni’n gwybod mai addysg

00:11:26:20 - 00:11:29:20

yw’r offeryn mwyaf rhyfeddol y gallwn ni ei ddefnyddio

00:11:30:12 - 00:11:33:01

i ennyn diddordeb a galluogi cenedlaethau’r dyfodol.

00:11:33:01 - 00:11:37:13

Rydyn ni’n gwybod hynny,

ond rydyn ni hefyd yn gwybod bod gennym ni athrawon

00:11:37:22 - 00:11:40:22

sy’n teimlo’n nerfus

00:11:40:22 - 00:11:43:24

neu’n poeni am gyflwyno hynny,

00:11:44:10 - 00:11:48:14

a hefyd yn teimlo nad oes ganddyn nhw’r

offer a’r addysgegau

00:11:48:16 - 00:11:51:16

i gyflwyno hynny. Felly,

00:11:52:09 - 00:11:55:12

wyddoch chi, mae gennym ni’r ddwy ochr

o’r stori, on’d oes?

00:11:55:19 - 00:11:57:07

Mae gennym ni alw, mewn ffordd.

00:11:57:07 - 00:11:58:18

Rydyn ni’n gwybod bod rhaid i ni ei wneud.

00:11:58:18 - 00:12:03:15

Ond sut rydyn ni’n, sut rydyn ni’n gwneud hyn

mewn ffordd sydd nid yn unig yn cefnogi ein hathrawon

00:12:03:15 - 00:12:08:12

a’n haddysgwyr, ond hefyd yn cefnogi

pobl ifanc a dysgwyr

00:12:08:17 - 00:12:12:11

bob cam o’r ffordd

rhag i ni adael unrhyw un ar ôl,

00:12:12:11 - 00:12:17:24

a does neb yn teimlo,

unrhyw fath o drallod fel rhan o’r daith honno.

00:12:23:03 - 00:12:26:21

Felly dwi’n cynnal ac yn cadeirio’r rhwydwaith ymchwil

00:12:26:21 - 00:12:31:21

addysg gynradd ar gyfer newid yn yr hinsawdd,

ac rydyn ni’n dod ynghyd unwaith y tymor,

00:12:31:21 - 00:12:35:06

felly chwe gwaith y flwyddyn, ymchwilwyr

00:12:35:19 - 00:12:40:13

ac athrawon

ac unrhyw un sydd â diddordeb mewn

00:12:40:20 - 00:12:43:20

newid yn yr hinsawdd ac addysg gynaliadwy,

00:12:44:02 - 00:12:47:23

i ddod ag adnoddau at ei gilydd,

00:12:47:23 - 00:12:50:01

rydyn ni’n siarad am adnoddau,

ond rydyn ni hefyd yn siarad am

00:12:50:01 - 00:12:53:20

yr hyn y mae ymchwil yn ei wneud

a’r hyn sy’n digwydd yn yr ystafell ddosbarth.

00:12:54:08 - 00:12:56:23

Ac mae hynny

00:12:56:23 - 00:12:59:23

wedi bod yn wych.

00:13:00:04 - 00:13:03:08

Sharon, rydych chi yno bob tro

00:13:03:08 - 00:13:06:11

ac mae mor braf

cael pobl ar lawr gwlad,

00:13:06:24 - 00:13:09:23

yn gwrando ar yr ymchwil

ac yna’n mynd â hi yn ôl

00:13:09:23 - 00:13:14:05

a rhoi pethau ar waith

ac ymateb i’r dystiolaeth

00:13:14:05 - 00:13:16:03

sy’n dod, oherwydd rydyn ni’n

00:13:16:03 - 00:13:19:06

cael mwy a mwy o dystiolaeth drwy’r amser

am, wyddoch chi, am beth

00:13:19:12 - 00:13:23:01

yw’r addysgeg fwyaf priodol

a pha adnoddau sydd ar gael,

00:13:23:07 - 00:13:26:07

ac i ble galla’ i fynd, wyddoch chi,

00:13:26:11 - 00:13:29:14

fe allwn ni gyfeirio at wahanol adnoddau,

sy’n wych.

00:13:30:01 - 00:13:35:01

Felly, os hoffai unrhyw un ymuno â hynny,

mae’n rhad ac am ddim.

00:13:35:06 - 00:13:37:00

Ymunwch ar Teams.

00:13:37:00 - 00:13:38:14

Mae’r cwbl ar-lein.

00:13:38:14 - 00:13:41:06

Mae croeso i bawb, wyddoch chi.

00:13:41:06 - 00:13:45:01

Felly, dwi’n credu bod dod o hyd i

rwydweithiau yn bwysig iawn,

00:13:45:01 - 00:13:47:22

ond hefyd, at y dyfodol,

00:13:47:22 - 00:13:50:20

dwi’n credu bod hyfforddiant athrawon

00:13:50:20 - 00:13:54:18

yr un mor bwysig.

00:13:54:18 - 00:13:59:11

Mae angen i ni wneud yn siŵr

fod gan athrawon y dyfodol y sgiliau

00:13:59:11 - 00:14:03:14

i gychwyn arni a theimlo’n hyderus a

bod ganddyn nhw’r sgiliau

00:14:03:14 - 00:14:08:01

i gyflwyno’r materion hyn

mewn ffyrdd priodol.

00:14:08:08 - 00:14:10:06

Nawr, gallai hynny fod,

00:14:10:06 - 00:14:14:23

yma ym Mhrifysgol Gorllewin Lloegr, mae gennym ni

fodiwl am ddim i bob myfyriwr israddedig

00:14:15:13 - 00:14:19:04

ac ôl-raddedig,

sy’n rhad ac am ddim, ar lythrennedd yr hinsawdd,

00:14:19:04 - 00:14:23:09

a gall pawb wneud hynny.

Yn ein modiwlau hyfforddiant i athrawon,

00:14:23:14 - 00:14:25:23

mae’r nodau datblygu cynaliadwy

00:14:25:23 - 00:14:28:23

a chynaliadwyedd

wedi’u hymgorffori ym mhob un o’n rhaglenni.

00:14:29:02 - 00:14:32:11

Felly mae angen i ni wneud yn siŵr

fod hyn wedi’i gynnwys o ddifrif

00:14:32:20 - 00:14:35:22

yn yr adeiladwaith,

00:14:35:23 - 00:14:39:19

mae addysgwyr ifanc yn mynd allan

i’r gweithlu ac yn gallu

00:14:39:19 - 00:14:43:05

cynllunio ar ei gyfer,

a dwi’n credu bod hynny’n hollbwysig.

00:14:43:19 - 00:14:47:02

Yna, wrth gwrs,

mae llwyth o lyfrau gwych am,

00:14:47:02 - 00:14:51:22

fe wnes i godi dau ohonynt oddi ar

fy silffoedd wrth ddod i mewn.

00:14:51:22 - 00:14:55:24

Felly, mae’n gennym ni

‘Teaching Climate Change

00:14:55:24 - 00:14:58:05

and Sustainability

in the Primary Curriculum’.

00:14:58:05 - 00:15:00:01

Mae hwnnw’n llyfr da iawn.

00:15:00:01 - 00:15:03:10

Dwi’n ysgrifennu ynddo am ddefnyddio llyfrau stori,

00:15:03:22 - 00:15:08:12

oherwydd mae llyfrau stori, weithiau,

dydyn ni ddim yn gallu manteisio ar yr amgylchedd,

00:15:08:12 - 00:15:10:19

felly meddwl yn fwy creadigol am

00:15:10:19 - 00:15:14:21

sut gallwn ni ymgysylltu â materion amgylcheddol

pan na allwn ni fynd y tu allan.

00:15:14:21 - 00:15:16:15

Nid yw’n ymwneud â mynd y tu allan yn unig.

00:15:16:15 - 00:15:18:19

Gallwn ni ddefnyddio pob math o gyfryngau

00:15:18:19 - 00:15:22:09

a, wyddoch chi, mae llyfrau’n

00:15:22:09 - 00:15:26:09

ffordd hyfryd o feddwl

am ein perthynas â natur.

00:15:26:09 - 00:15:27:16

Mae mor bwysig.

00:15:27:16 - 00:15:31:16

Yna, mae gennym ni ‘Children

as Engineers’.

00:15:32:00 - 00:15:34:12

Eto, teitl gwych.

00:15:34:12 - 00:15:39:16

Mae’r llyfr hwn gan Fay Lewis a Julia Edmonds,

ac mae’n cynnwys gweithgareddau STEM

00:15:40:00 - 00:15:44:04

sydd i gyd yn ymwneud â chynaliadwyedd.

00:15:44:04 - 00:15:45:15

Felly mae gennych chi weithgareddau

00:15:45:15 - 00:15:49:08

sydd wedi’u hymwreiddio,

nad ydyn nhw’n ychwanegu at y llwyth gwaith,

00:15:49:08 - 00:15:53:20

oherwydd mae’n rhaid i ni wneud yn siŵr

nad ydyn nhw’n rhoi mwy o bwysau, mwy

00:15:53:20 - 00:15:56:23

o straen ar ein hathrawon,

sydd eisoes wedi’u gorlwytho

00:15:56:23 - 00:15:57:16

â chymaint o bethau.

00:15:57:16 - 00:16:00:01

Dydyn ni ddim am i hyn

fod yn un peth arall

00:16:00:01 - 00:16:01:18

y mae’n rhaid i bobl ddelio ag ef.

00:16:01:18 - 00:16:04:18

Rydyn ni am iddo gael ei ymwreiddio

ym mhopeth a wnawn.

00:16:05:02 - 00:16:06:04

Diolch am hynny,

00:16:06:04 - 00:16:06:18

y ddwy ohonoch chi

00:16:06:18 - 00:16:09:09

ac, mewn gwirionedd,

dwi’n teimlo eich bod yn darllen fy meddwl

00:16:09:09 - 00:16:13:22

ychydig bach, Verity,

oherwydd roeddwn i eisiau gofyn ychydig,

00:16:13:22 - 00:16:16:06

ac rydych chi’n sicr wedi cyfeirio,

00:16:18:00 - 00:16:19:16

efallai, at rai o’r

00:16:19:16 - 00:16:22:20

dulliau neu’r adnoddau mwy arloesol

00:16:22:20 - 00:16:25:24

y gall addysgwyr eu defnyddio

00:16:25:24 - 00:16:29:17

i ennyn diddordeb eu dysgwyr

mewn addysg amgylcheddol.

00:16:29:17 - 00:16:32:20

A dwi’n falch o glywed gennych chi hefyd,

00:16:33:00 - 00:16:36:10

Sharon, am bethau rydych chi wedi’u gwneud

00:16:36:10 - 00:16:40:05

yn eich ysgol chi yn y maes hwn

ac unrhyw storïau sydd gan y ddwy ohonoch chi,

00:16:40:24 - 00:16:43:24

efallai, i ddod â hyn

yn fyw.

00:16:44:05 - 00:16:44:16

Iawn.

00:16:44:16 - 00:16:48:18

Felly mae gennym ni, eto,

mae gennym ni, rydyn ni yn Sir Benfro,

00:16:48:18 - 00:16:49:15

rydyn ni mor lwcus,

00:16:49:15 - 00:16:52:15

mae gennym ni, nid yn unig yr

00:16:52:24 - 00:16:55:19

yr amgylchedd hyfryd rydyn ni’n byw ynddo,

00:16:55:19 - 00:17:00:18

ond mae gennym ni lawer o

sefydliadau gwych,

00:17:00:18 - 00:17:03:19

felly’r Parciau Cenedlaethol, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol,

00:17:03:19 - 00:17:09:07

rydyn ni’n gweithio â phob un o’r rhain, rydyn ni’n gwneud

llawer o waith gyda Chanolfan Wyddoniaeth Darwin,

00:17:09:07 - 00:17:13:03

ac, mewn gwirionedd, yn ddigon rhyfedd,

dwi wedi cael galwad ffôn heddiw yn dweud bod

00:17:13:03 - 00:17:17:07

traeth Freshwater West

mewn cyflwr ofnadwy,

00:17:17:15 - 00:17:20:15

a oes gennym ni awydd tacluso’r traeth ddydd Llun?

00:17:20:16 - 00:17:23:19

Felly, mae Sheila wrthi nawr yn trefnu

00:17:23:19 - 00:17:26:19

i bawb fynd ar daith ddydd Llun

i dacluso’r traeth.

00:17:27:00 - 00:17:29:24

A beth fyddwn ni’n ei wneud wedyn

fydd dod â phopeth rydyn ni’n ei ddarganfod yn ôl.

00:17:29:24 - 00:17:33:16

Rydych chi, mae’r plant yn ei osod allan,

maen nhw’n ei roi mewn categorïau.

00:17:33:16 - 00:17:38:08

Maen nhw’n gallu olrhain pethau, o ba longau

maen nhw wedi dod.

00:17:38:16 - 00:17:40:23

Mae cymaint i’w ddysgu

o hynny.

00:17:40:23 - 00:17:44:06

Felly ie, rydyn ni’n

edrych ymlaen at hynny’n barod.

00:17:44:06 - 00:17:49:01

Mae’n, Pwllcrochan, sef sefydliad

00:17:49:01 - 00:17:52:24

arall sy’n gysylltiedig â, chi’n gwybod,

00:17:53:02 - 00:17:56:03

safle petrocemegol lleol,

00:17:56:18 - 00:18:02:17

ac mae honno’n daith hyfryd

i’r plant fynd arni, i ddarganfod

00:18:02:17 - 00:18:06:02

sut mae wedi datblygu

ei ardaloedd naturiol a phethau felly.

00:18:06:10 - 00:18:09:18

Mae yna

gymaint o bethau y gallwn ni eu gwneud,

00:18:10:11 - 00:18:13:02

sefydliadau i fanteisio arnyn nhw.

00:18:13:02 - 00:18:16:03

Mae Sir Benfro yn cynnal prosiect hyfryd

00:18:16:03 - 00:18:19:21

o’r enw Prosiect Cleddau,

sy’n ymwneud â’r afon ac,

00:18:20:02 - 00:18:23:14

eto, rydyn ni’n defnyddio llawer o lyfrau oherwydd,

00:18:23:19 - 00:18:26:22

fel y dywedodd Verity,

rydyn ni’n ysgol athroniaeth,

00:18:26:22 - 00:18:30:10

rydyn ni’n defnyddio llawer o lyfrau

fel man dechrau. Mae lluniau

00:18:30:11 - 00:18:36:05

yn fan cychwyn gwych arall.

Mae Explorify yn wefan wych

00:18:36:24 - 00:18:41:11

sydd wedi galluogi’r blynyddoedd cynnar

yn benodol

00:18:41:20 - 00:18:45:19

i archwilio gwyddoniaeth, o ddifrif,

00:18:45:19 - 00:18:48:19

mewn ffordd hollol wahanol.

00:18:48:23 - 00:18:52:15

Hynny yw, mae angen peirianyddion

trawsnewid y dyfodol arnom.

00:18:52:24 - 00:18:55:16

Mae angen enbyd am hyn

00:18:55:16 - 00:18:59:14

ac mae arnom angen iddyn nhw

fod yn feddylwyr gwirioneddol foesegol,

00:19:00:02 - 00:19:04:04

ac felly mae’r hyn y mae Verity

wedi’i ddweud yn atseinio â ni.

00:19:04:09 - 00:19:06:00

Rydyn ni’n defnyddio llawer o lyfrau

00:19:06:00 - 00:19:09:14

a dwi’n credu mai’r hyn rydym yn ceisio’i wneud

yw datblygu,

00:19:09:24 - 00:19:14:06

datblygu,

peirianyddion trawsnewid y dyfodol.

00:19:14:15 - 00:19:19:11

Mae angen i ni feithrin y meddylfryd hwnnw,

y meddwl beirniadol hwnnw,

00:19:19:22 - 00:19:23:20

nawr, o oedran ifanc iawn.

00:19:24:12 - 00:19:27:19

Mae’n ymwneud ag ysbrydoli ac arfogi’r

00:19:27:19 - 00:19:31:11

plant hynny i allu gofyn

00:19:31:11 - 00:19:36:19

cwestiynau, i ryfeddu, i,

00:19:36:19 - 00:19:40:06

wyddoch chi, fod eisiau bod yn

00:19:40:06 - 00:19:43:06

rhan o’r daith ddysgu honno o ddifrif.

00:19:43:10 - 00:19:48:13

Felly mae’n ymwneud â chynnwys

cymaint o bethau ag y gallwch.

00:19:48:22 - 00:19:54:24

Pe na fyddai gennym ni Ganolfan Wyddoniaeth Darwin

neu’r parciau neu unrhyw beth felly

00:19:55:06 - 00:20:00:04

yna, fel athro, mae’n ddyletswydd

arnom i fod yn chwilio am bethau eraill.

00:20:00:04 - 00:20:04:24

Fel y dywedodd Verity, mae yna lawer o bethau

y gallwch chi eu gwneud yn yr ystafell ddosbarth

00:20:05:06 - 00:20:08:05

a fyddai wir yn ysbrydoli eich myfyrwyr.

00:20:08:05 - 00:20:11:01

A hoffwn i ychwanegu at hynny,

00:20:11:01 - 00:20:15:06

bod y math hwnnw o ymgysylltiad gan

ein dysgwyr mor bwysig.

00:20:15:06 - 00:20:19:18

Ond yr hyn sydd yr un mor

bwysig i ni feddwl amdani

00:20:19:18 - 00:20:24:12

yw’r effaith y mae’r argyfwng presennol

yn ei chael ar iechyd meddwl a lles.

00:20:25:04 - 00:20:29:23

Yn draddodiadol, mae addysg

amgylcheddol wedi bod yn fater o,

00:20:30:08 - 00:20:35:02

dyma’r wybodaeth, dyma beth sy’n

digwydd, dyma pa mor ofnadwy ydyw.

00:20:35:11 - 00:20:40:06

Yna, mae’r athro’n cerdded i ffwrdd

ac yn gadael y dysgwr

00:20:40:06 - 00:20:45:10

i ddelio â hynny yma mha ffordd bynnag y

maen nhw’n gwneud synnwyr ohono. Dro ar ôl tro,

00:20:45:16 - 00:20:47:17

mae gennym ni’r argyfyngau yma.

00:20:47:17 - 00:20:51:08

A sut ydym ni, fel addysgwyr,

00:20:52:08 - 00:20:53:02

yn mynd i’r afael â’r

00:20:53:02 - 00:20:56:02

math hwn o ddysgu mewn ffordd gadarnhaol?

00:20:56:03 - 00:20:59:19

Ac rydyn ni’n gwybod bod ffeithiau’n

wirioneddol bwysig,

00:21:00:10 - 00:21:04:01

ac mae David Hicks,

sy’n addysgwr daearyddiaeth,

00:21:04:09 - 00:21:08:22

a’r ymchwil dwi wedi’i gwneud hefyd,

rydyn ni, rydyn ni wir yn meddwl,

00:21:09:02 - 00:21:13:08

beth arall y mae angen i ni ei ychwanegu

at y wybodaeth yn unig

00:21:13:16 - 00:21:17:14

i gefnogi ein pobl ifanc

a’u lles hefyd,

00:21:18:06 - 00:21:22:12

yn y dyfodol. Ac i wneud hynny,

mae yna fath o, oes, gwybodaeth,

00:21:22:18 - 00:21:26:10

ond mae angen i ni roi lle i’n

pobl ifanc a’n dysgwyr

00:21:26:17 - 00:21:30:02

ymateb o ran sut maen nhw’n teimlo

amdano a chydnabod

00:21:30:07 - 00:21:34:04

ei fod yn ymateb hollol normal

i boeni neu fod yn bryderus.

00:21:34:16 - 00:21:37:10

Mewn llawer o’r ymchwil dwi’n ei gwneud gyda dysgwyr,

00:21:37:10 - 00:21:40:15

maen nhw’n dweud wrthym pa mor

euog maen nhw’n teimlo.

00:21:40:15 - 00:21:44:22

Ac eto, wyddoch chi, mae’r rhain yn bobl ifanc

heb ddim i deimlo’n euog amdano.

00:21:45:13 - 00:21:49:19

Poblogaethau’r oedolion

a chenedlaethau blaenorol

00:21:49:19 - 00:21:50:19

sydd wedi achosi’r problemau hyn.

00:21:50:19 - 00:21:55:00

Felly rydyn ni’n cael llu o ymatebion

emosiynol gan bobl ifanc,

00:21:55:16 - 00:21:59:08

felly mae cael lle i gydnabod hynny

yn wirioneddol bwysig.

00:22:00:02 - 00:22:00:22

Ac yna,

00:22:02:00 - 00:22:04:20

rhoi enghreifftiau

00:22:04:20 - 00:22:10:03

o ba waith sy’n mynd rhagddo

nawr sy’n gadarnhaol.

00:22:10:03 - 00:22:13:22

Felly mae’r newyddion da

hynny yn hollbwysig.

00:22:14:08 - 00:22:17:08

Ond mae gennym ni gymaint yn digwydd

yn Sir Benfro.

00:22:17:14 - 00:22:21:05

Wyddoch chi, mae gennym ni lwyth

o ynni adnewyddadwy yn digwydd.

00:22:21:05 - 00:22:26:20

Mae gennym ni bethau anhygoel

yn digwydd yn y diwydiant tecstilau.

00:22:26:20 - 00:22:27:13

Mae gennym ni bob math

00:22:27:13 - 00:22:31:07

o bethau cyffrous yn digwydd yn y diwydiant

bwyd yn ymwneud â chynaliadwyedd.

00:22:31:08 - 00:22:34:21

Does dim rhaid i ni fynd yn bell i gael ein

newyddion da yng Nghymru.

00:22:34:21 - 00:22:36:07

Mae’n wych.

00:22:36:07 - 00:22:39:16

Felly, mae defnyddio newyddion da

00:22:40:18 - 00:22:42:19

i roi ychydig bach o obaith

00:22:42:19 - 00:22:45:19

i’n pobl ifanc

yn bwysig iawn, iawn,

00:22:45:19 - 00:22:49:14

ac yna peidio â dweud,

wel, mae i fyny i chi,

00:22:49:14 - 00:22:50:18

chi yw’r genhedlaeth nesaf,

00:22:50:18 - 00:22:53:02

ewch ati. Cyfeirio at

00:22:54:05 - 00:22:56:11

weithgareddau eraill y gallan nhw ymuno â nhw,

00:22:56:11 - 00:23:01:12

a theimlo’n rhan o gymuned ar gyfer newid

hefyd os ydyn nhw’n dymuno,

00:23:01:12 - 00:23:04:18

gweithgareddau unigol neu annibynnol

y gallan nhw eu gwneud.

00:23:04:18 - 00:23:07:18

Ond peidio, ar unrhyw adeg,

00:23:07:20 - 00:23:10:15

eu rhoi nhw mewn sefyllfa lle, mae’n rhaid i chi fod yn arwr,

00:23:10:15 - 00:23:13:18

chi sy’n gyfrifol,

ac mae hynny mor bwysig,

00:23:13:24 - 00:23:17:14

a dwi’n gwybod bod Sharon,

y gwaith rydych chi’n ei wneud yn yr ysgol,

00:23:17:20 - 00:23:21:17

mae i gyd yn ymwneud â’r math hwnnw

o weithredu cymunedol,

00:23:21:17 - 00:23:25:24

o symud ymlaen gyda’ch gilydd

a pheidio â gadael unrhyw un ar ôl.

00:23:25:24 - 00:23:27:09

Mae hynny’n wirioneddol bwysig.

00:23:27:09 - 00:23:28:18

Mae hynny mor bwysig,

00:23:28:18 - 00:23:31:10

Verity, dwi’n cytuno â chi’n llwyr.

00:23:31:10 - 00:23:34:12

A dweud y gwir, wyddoch chi, mae’ch

00:23:34:12 - 00:23:37:22

clywed chi’n dweud hynny, mae’n gwneud

i ni deimlo’n eithaf emosiynol, a dweud y gwir.

00:23:38:05 - 00:23:43:05

Mae’n beth enfawr, oherwydd

dyna oedd yn atseinio â ni,

00:23:43:05 - 00:23:46:15

pan rydych chi’n wynebu addysgu

am y pethau hyn, ac

00:23:47:07 - 00:23:49:16

nad oes gennych chi’r wybodaeth.

00:23:49:16 - 00:23:53:07

Felly, mae’n hynod bwysig eich bod chi’n teimlo,

00:23:53:07 - 00:23:57:02

fel athro,

bod gennych chi’r gallu hwnnw, oherwydd

00:23:58:02 - 00:24:00:01

ie, os nad oes gennych chi’r

00:24:00:01 - 00:24:03:22

wybodaeth i symud hynny ymlaen,

neu’r ddealltwriaeth,

00:24:04:02 - 00:24:07:06

yna’r hyn sy’n digwydd yw bod eich addysgu,

yn enwedig fel athro cynradd,

00:24:07:06 - 00:24:10:06

os nad yw, oherwydd nad oes

gennych chi faes dewisol,

00:24:10:12 - 00:24:14:11

yna beth rydych chi’n ei wneud,

efallai, yw mynd i ddysgu amdano,

00:24:14:11 - 00:24:17:08

rydych chi’n gwneud rhywfaint o ymchwil,

rydych chi’n cynllunio gwers o’i gwmpas

00:24:17:08 - 00:24:20:08

ac, fel mae Verity yn sôn, mae’r wers yn dod i ben,

00:24:20:17 - 00:24:25:00

ac yna beth ydych chi’n ei wneud am y pethau

hynny yn y dyfodol?

00:24:25:10 - 00:24:28:12

Felly, beth rydyn ni’n ei ddarganfod

00:24:28:20 - 00:24:33:01

yw, nawr bod gennym ni fwy o wybodaeth,

ond hefyd mae gennym ni’r

00:24:33:01 - 00:24:38:02

athroniaeth, ein bod ni’n archwilio

hynny gyda’r plant drwy eu teimladau,

00:24:38:02 - 00:24:40:09

ac maen nhw’n gallu holi,

00:24:40:09 - 00:24:43:09

ac mae’n cael ei wneud mewn ffordd gadarnhaol iawn.

00:24:43:14 - 00:24:48:07

Felly, os byddan nhw’n codi pwnc

a allai peri gofid, rydyn ni’n

00:24:49:01 - 00:24:53:02

ofalus iawn o ran sut rydyn ni’n mynd i’r afael ag ef,

00:24:53:19 - 00:24:59:08

ac rydyn ni’n gallu

gweithio gyda’r plant

00:25:00:08 - 00:25:03:13

trwy siarad, trwy adborth,

00:25:03:20 - 00:25:08:24

i wneud yn siŵr nad ydyn nhw’n mynd i

ffwrdd â’r ofnau hynny mwyach.

00:25:09:09 - 00:25:12:11

Eu bod nhw’n gallu

siarad am yr ofnau hynny,

00:25:12:11 - 00:25:15:11

ein bod ni’n gallu eu cefnogi

i symud ymlaen

00:25:15:16 - 00:25:19:20

ac, eto, mae hynny’n rhywbeth a ddaeth

o wrando ar Verity

00:25:19:20 - 00:25:23:02

ychydig flynyddoedd yn ôl nawr, ar gwrs.

00:25:23:21 - 00:25:26:05

Eto, Sharon, dwi’n cytuno’n llwyr,

00:25:26:05 - 00:25:30:14

a dwi’n credu beth mae ysgolion yn Sir Benfro,

yn sicr y rhai

00:25:30:14 - 00:25:34:06

buom ni’n cydweithio â nhw ar ein prosiectau

amrywiol, yw’r ymrwymiad

00:25:34:06 - 00:25:38:02

rydyn ni wedi’i weld dros gyfnod maith,

a dyna sydd ei angen arnom.

00:25:38:11 - 00:25:43:20

Felly, rydyn ni’n sôn am Brofiad Darwin,

ac i’r bobl hynny

00:25:44:08 - 00:25:46:22

nad ydynt erioed wedi clywed am Brofiad

Darwin, mae Profiad Darwin

00:25:46:22 - 00:25:49:22

yn elusen addysg amgylcheddol

yn Sir Benfro,

00:25:50:03 - 00:25:54:00

ac mae’n,

dwi’n credu ei fod yn drefniant diddorol iawn

00:25:54:00 - 00:25:57:20

oherwydd mae’n cael ei ariannu gan Dragon LNG,

00:25:58:05 - 00:26:01:24

a’i gefnogi gan yr awdurdod lleol.

00:26:02:05 - 00:26:05:10

Felly mae gennych chi gefnogaeth gan ddiwydiant,

00:26:05:13 - 00:26:08:13

elusen a’r awdurdod addysg lleol,

00:26:08:15 - 00:26:13:21

a buon nhw ers, waw, 15,

20 o flynyddoedd,

00:26:14:06 - 00:26:17:13

yn gweithio ag ysgolion ar draws y sir,

yn cynnig

00:26:17:13 - 00:26:22:18

gweithdai am ddim,

yn cynnig teithiau am ddim i gael plant

00:26:22:20 - 00:26:27:22

a dysgwyr ifanc allan o’r ystafell ddosbarth

ac i gefn gwlad Cymru,

00:26:28:04 - 00:26:31:06

ar lan y môr, yn cael profiadau

00:26:31:06 - 00:26:34:06

er mwyn iddyn nhw

allu creu’r cysylltiad hwnnw â natur

00:26:34:06 - 00:26:37:22

a gallu uwchsgilio eu hunain

ac, ar yr un pryd,

00:26:38:11 - 00:26:44:13

gall athrawon, dwi’n ei alw’n DPP yn ddistaw bach.

00:26:44:20 - 00:26:47:14

Felly, pan mae gennych chi

hwylusydd arbennig o dda,

00:26:47:14 - 00:26:50:15

sy’n digwydd bod yn cynnal gweithdy,

rydych chi

00:26:50:15 - 00:26:54:16

yno fel athro yn dweud, waw,

dwi’n hoff iawn o sut y gwnaethon nhw hynny,

00:26:54:16 - 00:26:57:12

ac mae’n DPP am ddim, yn y bôn.

00:26:57:12 - 00:27:00:22

Ac mae Profiad Darwin yn wych,

00:27:00:22 - 00:27:05:05

a chefais y fraint o gydweithio â nhw

ac ysgolion yn Sir Benfro,

00:27:05:14 - 00:27:09:00

a buon ni’n olrhain yr un dysgwyr

ers Blwyddyn 4.

00:27:09:00 - 00:27:12:02

Mae’n astudiaeth hydredol, mae mor gyffrous,

00:27:12:10 - 00:27:15:14

ac rydyn ni wedi olrhain y dysgwyr hyn

o Flwyddyn 4, maen nhw bellach ym Mlwyddyn

00:27:15:14 - 00:27:20:12

11, a’r holl ffordd drwy’r ysgol gynradd

roedden nhw’n cael digwyddiadau blynyddol,

00:27:20:12 - 00:27:25:00

mewnbwn blynyddol o addysg

amgylcheddol wedi’i threfnu gan,

00:27:25:02 - 00:27:28:18

wyddoch chi, y grwpiau hyn o bobl,

a’r hyn,

00:27:28:21 - 00:27:31:23

yr hyn rydyn ni’n ceisio’i weld yw,

pa effaith y mae hynny’n ei chael?

00:27:32:05 - 00:27:35:03

Sut gall y

00:27:35:03 - 00:27:39:24

math hwnnw o berthynas â natur,

y mewnbwn hwnnw, fwydo

00:27:39:24 - 00:27:44:09

eu dysgu mewn gwyddoniaeth, eu dysgu

mewn Saesneg, eu dysgu mewn mathemateg?

00:27:44:09 - 00:27:49:24

Pa ddewisiadau a chyfleoedd

fydd ar gael iddyn nhw o ganlyniad?

00:27:49:24 - 00:27:54:21

Nawr, canfu’r canfyddiadau cyntaf bod

plant y Premiwm Disgyblion yn rhagori

00:27:55:05 - 00:27:58:15

dan y trefniant hwn o gymharu â threfniadau eraill,

00:27:58:22 - 00:28:01:23

bod gan ein merched lawer mwy o ddiddordeb mewn STEM

00:28:02:03 - 00:28:06:01

erbyn hyn, a’u bod yn

angerddol iawn amdano.

00:28:06:01 - 00:28:09:08

A gallwn ni weld hynny

yn ein rhaglen SPARK hefyd,

00:28:09:13 - 00:28:13:03

mae’r merched ifanc yn wych

ac yn cymryd rhan yn weithredol.

00:28:13:16 - 00:28:16:19

Ac mae Cymru nawr ar y blaen.

00:28:16:19 - 00:28:21:01

Dyma’r astudiaeth hydredol gyntaf

o addysg amgylcheddol

00:28:21:12 - 00:28:26:14

ac mae’n gyffrous iawn

i weld sut, gyda’r

00:28:26:16 - 00:28:30:14

galw,

ond hefyd gyda chefnogaeth diwydiant,

00:28:30:23 - 00:28:34:00

awdurdodau lleol

ac ysgolion sy’n frwdfrydig,

00:28:34:00 - 00:28:36:05

gallwn ni wneud gwahaniaeth go iawn.

00:28:36:05 - 00:28:40:13

Rydych chi yn llygad eich lle o ran yr hyn rydych

chi’n ei ddweud, Verity.

00:28:40:14 - 00:28:45:22

Mae’n ymwneud â chael y rhwydweithiau hynny

o gefnogaeth i helpu i symud pethau ymlaen,

00:28:45:22 - 00:28:49:03

ond hefyd i gefnogi’r addysgeg

00:28:49:12 - 00:28:52:12

sydd ei hangen i symud pethau ymlaen.

00:28:52:16 - 00:28:57:04

Dwi’n credu yr hoffwn i ddweud hefyd

nad oes ateb cyflym.

00:28:57:10 - 00:28:59:21

Dwi wedi bod yn gweithio gydag ysgolion.

00:28:59:21 - 00:29:05:18

Fe wnaethon ni gymhariaeth dda iawn rhwng ysgolion

yn y DU a ledled Ewrop,

00:29:05:18 - 00:29:11:04

ac roedden ni’n cymharu ymagweddau

tuag at addysg amgylcheddol,

00:29:11:11 - 00:29:16:17

yn edrych yn benodol ar fwyd, mewn gwirionedd,

sut y gellir ymgysylltu â bwyd, ac

00:29:17:17 - 00:29:20:10

un o’r canfyddiadau mawr o hynny yw

00:29:20:10 - 00:29:24:07

nad yw’r daith yn un llinol ac mae’n mynd,

00:29:24:08 - 00:29:28:08

rydych chi’n mynd i fod â rhwystrau

y mae angen i chi geisio eu hosgoi.

00:29:28:16 - 00:29:31:16

Ac roedd yna adborth hyfryd

00:29:31:20 - 00:29:36:01

iawn gan un o’r ysgolion

roedden ni’n cydweithio â hi,

00:29:36:08 - 00:29:40:09

ac roedd wedi cymryd deng mlynedd, ond

00:29:40:09 - 00:29:44:03

fe wnaethon nhw gyrraedd yn y pen draw

ac, o’r diwedd, roedden nhw’n cadw gwenyn.

00:29:44:03 - 00:29:46:03

Dyna oedd eu cenhadaeth,

00:29:46:03 - 00:29:51:01

ac fe gymerodd ddeng mlynedd o lenwi

darnau o bapur a chael pobl

00:29:51:01 - 00:29:54:20

ar eu hochr a cheisio dod o hyd i gyllid,

ac fe gawson nhw eu gwrthod dro ar ôl tro.

00:29:54:20 - 00:29:58:10

Ond yn y pen draw, eu gweledigaeth a’u

cenhadaeth, dynar oedden nhw eisiau ei wneud,

00:29:58:17 - 00:29:59:06

ac fe wnaethon nhw lwyddo,

00:29:59:06 - 00:30:00:10

ond fe gymerodd ddeng mlynedd.

00:30:00:10 - 00:30:03:01

Felly, mae’n mynnu ymagwedd gyfannol.

00:30:03:01 - 00:30:06:10

Mae angen arweinyddiaeth wirioneddol dda

arnom i gael hyn,

00:30:06:18 - 00:30:10:03

a gall y daith fod yn eithaf ysgytiog.

00:30:10:12 - 00:30:15:11

Ond dwi’n credu ei bod, dwi’n gwybod ei bod

yn daith rydyn ni wedi ymrwymo

00:30:15:11 - 00:30:19:18

iddi ac,

ar gyfer dyfodol y blaned,

00:30:20:00 - 00:30:22:14

mae’n daith y mae’n

rhaid i ni fynd arni gyda’n gilydd.

00:30:23:16 - 00:30:24:18

Yn hollol.

00:30:24:18 - 00:30:28:15

Yr un peth dwi heb sôn amdano,

sydd hefyd yn rhan enfawr

00:30:28:15 - 00:30:33:02

o, ohonom ni, yw Cadwch Gymru’n

Daclus ac Eco-sgolion.

00:30:33:11 - 00:30:37:03

Felly, rydyn ni

ar fin ymgymryd â’n gwobr platinwm.

00:30:37:03 - 00:30:40:03

Cafodd ei gohirio,

yn amlwg, gan y tân yn yr ysgol,

00:30:40:09 - 00:30:42:09

ond mae’n ymwneud â’r peth yna,

00:30:42:09 - 00:30:47:01

y ffaith eich bod yn cael

eich dwyn i gyfrif, os hoffech chi.

00:30:47:06 - 00:30:51:04

Mae’n rhaid i chi gyflwyno’r cynlluniau yma

rydych chi’n mynd i’w gwneud ac yn

00:30:51:04 - 00:30:55:17

mynd i’w rhoi ar waith,

sydd, o’r cychwyn cyntaf, yn helpu disgyblion

00:30:55:17 - 00:30:59:08

i ddod yn ymwybodol o faes atebolrwydd

00:30:59:15 - 00:31:04:09

y math hwn o addysg.

00:31:04:16 - 00:31:07:16

A dwi’n credu ei bod yn wirioneddol bwysig,

00:31:08:17 - 00:31:11:12

wyddoch chi,

bod eu gwaith nhw yn cael ei arddangos hefyd.

00:31:11:12 - 00:31:14:12

Rydyn ni, mae yna gymaint o bethau

00:31:14:12 - 00:31:18:01

yng Nghymru,

mae yna gymaint o leoedd i gael cefnogaeth.

00:31:18:16 - 00:31:23:05

Dwi’n teimlo mai’r hyn sydd ei angen arnom,

yn ôl pob tebyg, yw mwy o rwydwaith

00:31:23:06 - 00:31:28:17

fel un Verity, lle mae’n lledaenu,

fel bod gan bobl ryw fath o

00:31:28:17 - 00:31:32:14

lyfrgell y gallan nhw fanteisio arni, o

beth y gallan nhw eu defnyddio.

00:31:32:20 - 00:31:36:02

Oherwydd mae’r holl bethau rydyn

ni’n sôn amdanyn nhw yn rhad ac am ddim,

00:31:36:17 - 00:31:39:04

maen nhw’n adnoddau am ddim.

00:31:39:04 - 00:31:44:23

Felly dwi’n gwybod ei bod yn anodd iawn

pan rydych chi’n dechrau addysgu am y tro cyntaf,

00:31:44:23 - 00:31:49:01

oherwydd rydych chi’n llawn cyffro

a’r holl bethau yr hoffech chi eu gwneud.

00:31:49:01 - 00:31:55:04

Ond i gael y rhain yn gynnar iawn,

mae’n offeryn hyfryd.

00:31:55:05 - 00:32:00:22

Byddai’n becyn cymorth hyfryd i’w gael yn

eich bag, pethau y gallwch chi fanteisio arnyn nhw.

00:32:01:24 - 00:32:02:20

Diolch am hynny,

00:32:02:20 - 00:32:03:17

y ddwy ohonoch chi.

00:32:03:17 - 00:32:06:21

Rydych chi eisoes wedi sôn, mewn ffordd,

00:32:08:06 - 00:32:10:19

sut mae

00:32:10:19 - 00:32:12:19

addysg amgylcheddol

00:32:12:19 - 00:32:16:12

yn cyffwrdd â llawer o bynciau, llawer o themâu.

00:32:16:12 - 00:32:21:09

A allwch chi roi rhai,

enghreifftiau go iawn neu ymarferol

00:32:21:09 - 00:32:25:06

o sut mae addysg amgylcheddol yn cefnogi’r

00:32:25:12 - 00:32:28:11

pynciau amrywiol neu’r MDaPhau amrywiol?

00:32:28:11 - 00:32:34:15

Felly, o ran cynllunio, eto,

00:32:34:20 - 00:32:40:03

byddwn ni’n cynllunio ar gyfer pob un o’r

MDaPhau gyda’r plant.

00:32:40:10 - 00:32:43:24

Felly fel y dywedais, trwy ddechrau

gyda dysgu byd-eang, efallai,

00:32:43:24 - 00:32:46:24

y tymor hwn,

a bydd hynny’n mynd yng nghanol y dudalen.

00:32:47:00 - 00:32:50:02

Maen nhw’n rhannu’n

timau dysgu cydweithredol.

00:32:50:11 - 00:32:53:13

Maen nhw’n llunio eu hashnod eu hunain

00:32:53:19 - 00:32:57:06

a’u logo eu hunain,

00:32:57:06 - 00:32:59:19

ac yna’r hyn maen nhw’n ei wneud

yw gweithio o gwmpas hynny.

00:32:59:19 - 00:33:05:09

Maen nhw’n rhoi pethau y maent yn eu gwybod am y pwnc,

y maen nhw’n teimlo eu bod yn gwybod yn barod.

00:33:05:09 - 00:33:06:18

Efallai y bydd hynny’n ddim byd,

00:33:06:18 - 00:33:09:16

ond mae gweithio mewn timau yn eu helpu

00:33:09:16 - 00:33:12:10

i feddwl am syniadau maen nhw’n

credu y gallai fod.

00:33:12:10 - 00:33:16:05

Ac yna pan fyddwn ni wedi esbonio beth ydyw

00:33:16:05 - 00:33:20:14

ac rydyn ni’n archwilio’r geiriau a’u hystyr,

yna mae’r plant yn edrych ar y

00:33:20:14 - 00:33:24:17

daflen eto ac yn penderfynu pa fath o

bethau yr hoffen nhw ddysgu amdanynt,

00:33:25:00 - 00:33:27:06

ac rydyn ni’n datblygu hynny ymhellach.

00:33:27:06 - 00:33:30:13

Felly un enghraifft, a dwi’n

00:33:32:08 - 00:33:34:22

credu beth oeddech chi’n gofyn

amdano oedd,

00:33:34:22 - 00:33:40:16

rydyn ni wedi bod yn datblygu canllaw

i blant i’r plwyf.

00:33:41:03 - 00:33:44:03

Mae’n rhywbeth y gwnaethon ni 20 mlynedd yn ôl,

00:33:44:08 - 00:33:47:21

ac roedd ar ffurf copi papur.

00:33:48:10 - 00:33:50:23

Mae’r oes wedi newid yn aruthrol.

00:33:50:23 - 00:33:53:23

Felly sut ydyn ni’n mynd ati i wneud hynny nawr?

00:33:54:10 - 00:33:59:07

Wel, mae’r plant wedi bod yn mynd allan

i’r amgylchedd,

00:33:59:07 - 00:34:02:18

yn archwilio yn yr un modd ag y gwnaed

flynyddoedd maith yn ôl.

00:34:03:03 - 00:34:08:10

Fodd bynnag, y tro hwn,

maen nhw’n ei ddatblygu â chodau QR,

00:34:08:10 - 00:34:12:17

gyda lluniau,

00:34:12:17 - 00:34:16:20

gyda fideos, gyda throslais.

00:34:17:02 - 00:34:19:21

Maen nhw’n llunio canllaw

00:34:19:21 - 00:34:23:08

y gallan nhw ei roi ar y wefan i

00:34:24:11 - 00:34:28:24

helpu plant eraill

sy’n dod i ymweld â’n

00:34:28:24 - 00:34:32:24

plwyf i ddeall

mwy am y lle maen nhw’n byw ynddo.

00:34:33:14 - 00:34:37:24

Mae pob maes, pob MDaPh,

00:34:37:24 - 00:34:42:00

pob maes dysgu wedi’i gynnwys

o fewn hynny.

00:34:42:13 - 00:34:48:01

Y rhifedd dan sylw,

y sgiliau digidol.

00:34:48:01 - 00:34:50:06

Felly eto, y meysydd hynny,

00:34:51:09 - 00:34:52:00

wyddoch chi, y mae angen

00:34:52:00 - 00:34:55:17

eu gwneud, ond hefyd llythrennedd, gwyddoniaeth,

00:34:55:18 - 00:35:00:22

wyddoch chi, popeth,

mae’r dyniaethau wedi’u cynnwys hefyd.

00:35:01:05 - 00:35:05:04

Felly, efallai y byddan nhw’n edrych ar

00:35:05:04 - 00:35:10:12

berthnasedd hanesyddol

y castell Normanaidd, yr eglwys Normanaidd,

00:35:10:22 - 00:35:15:12

neu efallai y byddan nhw’n edrych ar

y tir tonnog,

00:35:16:19 - 00:35:18:19

yr,

00:35:18:19 - 00:35:22:12

wyddoch chi, gallai’r pethau mathemategol

gynnwys lefelau’r môr,

00:35:22:16 - 00:35:26:20

gallan nhw, wyddoch chi,

mae cymaint o wahanol

00:35:27:08 - 00:35:29:20

bethau o fewn hynny.

00:35:29:20 - 00:35:33:08

Felly mae trychineb y Sea Empress

wedi bod yn rhan o’r pwnc hwnnw

00:35:33:12 - 00:35:37:12

sydd, eto, yn mynd ar draws pob un o’r meysydd.

00:35:37:23 - 00:35:40:23

A sut,

00:35:41:14 - 00:35:44:02

wyddoch chi, mae’r cychod tynnu ar y Cleddau

00:35:44:02 - 00:35:48:15

wedi cynyddu

oherwydd hynny, a’r deddfau.

00:35:49:06 - 00:35:52:12

Mae yna gymaint o feysydd

y maen nhw wedi edrych arnynt

00:35:52:17 - 00:35:55:17

o fewn hynny. Maint y Sea Empress.

00:35:55:20 - 00:35:59:15

Pan roedden ni yn yr ysgol,

fe wnaethon nhw fapio hynny ar gae’r ysgol.

00:35:59:24 - 00:36:02:16

Oherwydd doedd gan yr un ohonyn nhw, mewn gwirionedd,

00:36:02:16 - 00:36:05:16

unrhyw syniad pa mor fawr oedd tancer.

00:36:06:00 - 00:36:09:08

Ac wrth gwrs, yna ysgrifennu

00:36:09:08 - 00:36:13:12

llythyrau, cynnwys Aelodau Seneddol lleol,

00:36:13:12 - 00:36:19:18

ysgrifennu am danceri ag un corff a

dau gorff yn dod i’r ardal.

00:36:19:21 - 00:36:24:02

Dyma sut gallwch chi ddefnyddio’r

00:36:24:03 - 00:36:28:10

amgylchedd

i fynd ar draws pob un o’r MDaPhau hynny,

00:36:28:10 - 00:36:31:17

ac yna mae gennych chi’r addysgu

00:36:31:17 - 00:36:34:22

trawsgwricwlaidd hyfryd, cyfoethog.

00:36:35:07 - 00:36:39:21

Ac mae gennych chi’r pethau hynny nad ydyn nhw’n

agored i drafodaeth, y mae angen eu dysgu o hyd,

00:36:40:05 - 00:36:44:02

wyddoch chi, y mae angen eu hymgorffori,

00:36:44:11 - 00:36:50:12

ond maen nhw’n cael eu gwneud mewn ffordd

lle mae’r plant yn mwynhau’r gwaith hwnnw.

00:36:50:16 - 00:36:55:03

Felly, maen nhw’n atgyfnerthu eu sgiliau’n

00:36:55:03 - 00:36:59:00

haws o lawer,

mewn ffordd haws,

00:36:59:00 - 00:37:01:13

ac mewn ffordd llawer mwy trylwyr.

00:37:02:16 - 00:37:05:09

A hoffwn i ychwanegu at hynny, Sharon.

00:37:05:09 - 00:37:09:17

Hynny yw, mae’r hyn sy’n digwydd

yn y dosbarth mor, mor bwysig,

00:37:10:03 - 00:37:13:20

ond mae hefyd,

mae’ch ysgol chi’n enghraifft o hyn.

00:37:14:11 - 00:37:17:06

Rydych chi’n siarad,

ond rydych chi hefyd yn gweithredu.

00:37:17:06 - 00:37:19:18

Nid yw’n ymwneud â’r hyn sy’n digwydd

yn y wers yn unig.

00:37:19:18 - 00:37:25:00

Mae hefyd yn ymwneud â’r ymagwedd

ysgol-gyfan at yr amgylchedd.

00:37:25:10 - 00:37:28:18

Felly, wyddoch chi, a ydyn ni’n ailgylchu?

00:37:29:02 - 00:37:33:14

O ble mae’n gwisgoedd ysgol yn dod?

O ble mae’n bwyd yn dod?

00:37:33:22 - 00:37:36:22

I ble mae’n gwastraff yn mynd?

00:37:36:24 - 00:37:40:06

Wyddoch chi, faint o ddŵr ydyn ni’n ei ddefnyddio

a sut gallwn ni leihau hynny?

00:37:40:12 - 00:37:44:14

Ac mae’n ymwneud ag ymagwedd ysgol-gyfan,

fel nad yw’r plant,

00:37:44:15 - 00:37:48:16

wyddoch chi, yn cael gwersi

addysg amgylcheddol gwych

00:37:48:16 - 00:37:49:21

ac yn cael eu hysbrydoli’n llwyr,

00:37:49:21 - 00:37:53:01

ac yna maen nhw’n cerdded allan o’r ystafell

ddosbarth ac mae’r gwres ymlaen

00:37:53:01 - 00:37:54:19

a’r holl ddrysau ar agor.

00:37:54:19 - 00:37:57:19

Felly, mae meddwl o ddifrif am

00:37:57:21 - 00:38:02:04

yr ymagwedd gyfannol tuag

at yr amgylchedd mor bwysig.

00:38:02:10 - 00:38:06:07

Felly ie, fel rwy’n dweud,

siarad a gweithredu.

00:38:07:10 - 00:38:07:22

Diolch

00:38:07:22 - 00:38:12:11

Verity, dwi’n meddwl, mae hynny

newydd fy atgoffa o beth hyfryd iawn.

00:38:12:17 - 00:38:15:20

Felly mae’r rhieni newydd ddechrau,

menter ailddefnyddio ac ailgylchu.

00:38:16:04 - 00:38:19:06

Mae’r rhieni,

wyddoch chi, wedi buddsoddi’n llwyr.

00:38:19:13 - 00:38:23:04

Felly dwi ddim yn credu bod prin neb

sy’n prynu unrhyw wisgoedd ysgol.

00:38:23:04 - 00:38:26:06

Felly dydyn ni ddim

yn ysgol di-wisg ysgol,

00:38:26:06 - 00:38:29:08

ond rydyn ni’n ymwybodol iawn

na all rhieni ei fforddio.

00:38:29:17 - 00:38:32:17

Felly mae gennym ni

lywodraethwr sydd wedi dylunio logo,

00:38:32:17 - 00:38:35:22

wedi’i argraffu,

ac mae’n cael ei roi i rieni.

00:38:36:06 - 00:38:42:05

Yna, mae gennym ni rieni

sy’n casglu’r holl ddillad o’u gwirfodd,

00:38:43:18 - 00:38:46:18

wyddoch chi,

yn gwneud yn siŵr fod pob dim yn iawn

00:38:47:01 - 00:38:49:20

ac yna, ar grŵp WhatsApp,

maen nhw’n cysylltu â’i gilydd

00:38:49:20 - 00:38:53:23

os oes angen rhywbeth arnyn nhw, mae rhywun yn ei

ollwng yn yr ysgol ac mae’r unigolyn yn ei gasglu.

00:38:54:10 - 00:38:56:20

Mae’n ffordd hyfryd,

00:38:57:22 - 00:38:58:24

wel, yn enghraifft

00:38:58:24 - 00:39:02:15

hyfryd arall o’r rhieni’n

cyfrannu at y broses hefyd.

00:39:02:21 - 00:39:05:09

Dwi’n credu ei fod yn wirioneddol bwysig.

00:39:05:09 - 00:39:08:19

Felly eto, dwi’n credu bod

hynny’n wirioneddol bwysig, on’d ydy?

00:39:08:19 - 00:39:12:23

Oherwydd, yn ystod cyfnod o gyni,

00:39:12:24 - 00:39:16:19

gall y newidiadau a wnawn ar gyfer cynaliadwyedd

helpu pocedi pobl hefyd.

00:39:17:04 - 00:39:20:01

Felly, hynny yw,

beth ydyn ni’n ei wneud â’n sborion bwyd

00:39:20:01 - 00:39:21:05

neu ein gweddillion bwyd?

00:39:21:05 - 00:39:24:24

Sut gallwn ni arbed arian trwy ddiffodd

y trydan neu ddefnyddio llai o ddŵr?

00:39:25:06 - 00:39:29:00

Ac mae’n ymwneud ag ymgorffori’r

arferion da iawn hynny,

00:39:29:00 - 00:39:30:21

sydd nid yn unig yn dda i’r blaned,

00:39:30:21 - 00:39:33:15

ond hefyd yn dda iawn

ar gyfer eich poced.

00:39:33:15 - 00:39:35:09

Sgiliau gydol oes.

00:39:35:09 - 00:39:38:08

Mae hynny’n bwynt da iawn, a dweud y gwir,

00:39:38:08 - 00:39:40:21

ac mae angen rhannu’r

negeseuon hynny

00:39:40:21 - 00:39:44:05

on’d oes?

Ond hoffwn i ofyn un peth arall,

00:39:44:05 - 00:39:46:11

dwi’n ymwybodol o’r amser,

rydyn ni’n brin o amser

00:39:46:11 - 00:39:49:04

yn anffodus,

gallan ni fod yma’n hirach o lawer,

00:39:49:04 - 00:39:51:10

dwi wir yn mwynhau’r

sgwrs, a dweud y gwir.

00:39:53:02 - 00:39:56:12

Ond yn gyflym iawn, gan y ddwy ohonoch chi,

00:39:57:10 - 00:40:02:14

ydych chi wedi arsylwi newidiadau

mewn agweddau neu weithredoedd dysgwyr

00:40:02:14 - 00:40:05:22

o ran yr amgylchedd

a chynaliadwyedd?

00:40:07:00 - 00:40:10:16

Mae gen i un bach iawn,

oherwydd weithiau,

00:40:10:16 - 00:40:13:18

dim ond rhywbeth bach sydd ei eisiau arnoch,

on’d oes? Ac,

00:40:14:19 - 00:40:19:17

M.G. Leonard, os oes unrhyw un heb ddarllen

cyfres Beetle Boy, dwi’n ei hargymell yn fawr.

00:40:19:24 - 00:40:20:06

Mae’n,

00:40:20:06 - 00:40:24:12

mae’n hyfryd, ac ysgrifennodd M.G.

Leonard y gyfres Beetle Boy, ac

00:40:24:12 - 00:40:27:14

fe wnes i rywfaint o waith yn ymwneud â defnyddio’r

00:40:28:22 - 00:40:30:15

llyfrau hyn mewn ysgolion,

00:40:30:15 - 00:40:33:04

a daeth myfyriwr

00:40:33:04 - 00:40:36:24

ata’ i wedi hynny ac,

yn yr hanfod, mae’n ymwneud â bachgen bach

00:40:37:08 - 00:40:42:09

sy’n dod yn gyfaill i chwilen enfawr,

ac maen nhw’n mynd ar antur gyda’i gilydd.

00:40:42:14 - 00:40:43:14

Mae’n wych.

00:40:43:14 - 00:40:47:14

Ac yn amlwg,

dwi wedi siarad â’r awdur, M.G. Leonard,

00:40:47:19 - 00:40:49:24

ac un o’r rhesymu pam yr

ysgrifennodd y llyfr oedd

00:40:49:24 - 00:40:52:00

oherwydd bod gan bobl gymaint o ofn trychfilod.

00:40:52:00 - 00:40:53:03

Mae angen trychfilod arnom.

00:40:53:03 - 00:40:56:02

Mae arnom angen i bob fod yn gadarnhaol

iawn am drychfilod.

00:40:56:02 - 00:40:58:14

Felly fe wnaethon ni’r holl waith yma,

00:40:58:14 - 00:41:01:14

ac fe wnaeth y plant a’r dysgwyr ddarllen

00:41:01:23 - 00:41:05:06

y llyfr ac, wedi hynny, roedd yna

grwpiau ffocws,

00:41:05:06 - 00:41:08:11

wyddoch chi, beth ydy’r prif bethau

rydych chi wedi’u dysgu o ddarllen y llyfr hwn,

00:41:08:23 - 00:41:13:19

a dywedodd un unigolyn, un dysgwr,

fe ddywedodd, roeddwn i’n arfer cerdded

00:41:13:19 - 00:41:17:11

o gwmpas y goedwig a byddwn i’n codi

brigyn ac yn curo’r coed

00:41:17:11 - 00:41:18:06

ac roeddwn i wrth fy modd,

00:41:18:06 - 00:41:22:22

a fyddwn i byth yn gwneud hynny mwyach

oherwydd fy mod i’n gwybod faint o bethau

00:41:22:22 - 00:41:25:22

sy’n byw yn y coed hynny,

ac mae angen i ni ofalu amdanyn nhw.

00:41:25:23 - 00:41:27:05

Gwych.

00:41:27:05 - 00:41:31:03

A dyna beth yw grym stori wych.

00:41:31:12 - 00:41:35:08

Felly, os gallwn ni fod ag ychydig bach mwy

o barch tuag at ein hamgylchedd trwy rywbeth

00:41:35:08 - 00:41:38:24

mor syml â darllen llyfr,

yna rydyn ni ar y llwybr cywir.

00:41:39:09 - 00:41:42:03

Dwi’n credu bod pob un o’r athrawon

00:41:42:03 - 00:41:45:03

yng Nghymru eisiau i’w plant

00:41:45:07 - 00:41:50:19

ddatblygu yn y ffordd fwyaf cyflawn

posibl,

00:41:51:02 - 00:41:54:17

eu bod yn cael cyfoeth o brofiadau,

00:41:55:01 - 00:41:58:11

er mwyn iddyn nhw allu

00:41:59:10 - 00:42:02:20

ddatblygu sgiliau dysgu gydol oes,

00:42:03:09 - 00:42:08:03

a dwi’n credu bod unrhyw beth y gallwn ni

ei wneud y ddatblygu hynny yn beth gwych.

00:42:08:12 - 00:42:10:03

Diolch yn fawr iawn.

00:42:10:03 - 00:42:13:03

Dwi’n credu bod hynny’n ffordd gadarnhaol dros ben

00:42:13:03 - 00:42:18:00

i ddod â’r bennod hon o Sgwrsio gyda CGA i ben.

00:42:18:16 - 00:42:23:13

Unwaith eto, hoffwn ddiolch i’r

ddwy ohonoch chi, Verity a Sharon,

00:42:23:15 - 00:42:29:09

am ddod ag addysg amgylcheddol

yn fyw i’n gwrandawyr, rydych chi

00:42:29:09 - 00:42:33:10

wedi ymdrin â llawer o bethau,

dwi’n credu, yn ystod y bennod fer hon,

00:42:33:12 - 00:42:36:02

a dwi’n credu y gallan ni fod wedi dal ati’n hirach.

00:42:36:02 - 00:42:41:00

Nawr, cyn i ni ddweud hwyl fawr,

cofiwch ymuno â ni ar gyfer ein pennod nesaf,

00:42:41:00 - 00:42:45:22

pan fyddwn yn cadw ar thema

gwyddoniaeth, a byddwn yn trafod

00:42:45:22 - 00:42:50:06

pwysigrwydd hybu pynciau STEM

i fenywod a merched, y soniwyd amdano ynghynt,

00:42:50:06 - 00:42:54:21

a dweud y gwir. Bydd y bennod honno’n cael

ei chyhoeddi ar Ddiwrnod Rhyngwladol

00:42:54:21 - 00:42:58:03

Menywod a Merched mewn Gwyddoniaeth

ar 11 Chwefror.

00:42:58:03 - 00:43:02:07

Felly cadwch eich llygaid neu’ch clustiau

ar agor am hynny.

00:43:02:16 - 00:43:05:12

Dyna ni ar gyfer y bennod hon. Hwyl am y tro.

00:43:16:06 - 00:43:50:17

Diolch i chi am wrando ar y bennod hon o Sgwrsio gyda CGA. Gallwch wrando ar bob pennod ar ein gwefan www.cga.cymru neu ar eich darparwyr podlediadau dewisol. Cofiwch danysgrifio fel nad ydych chi’n colli pennod, a’i rhannu gyda’ch cydweithwyr.